Numer PESEL jest jedną z najważniejszych danych jakimi dysponujemy. Coraz częściej panuje fałszywe przekonanie o obowiązkowym podawaniu numeru PESEL w codziennych sytuacjach. Co gorsze wielu ludzi podaje go bez zastanowienia. Czy faktycznie wskazanie numeru PESEL jest niezbędne do rezerwacji pokoju, czy założenia konta w aplikacji? Warto się zastanowić nad konsekwencjami sytuacji, kiedy nasz PESEL trafi w niepowołane ręce.
Pamiętajmy, że numeru PESEL mogą wymagać przede wszystkim instytucje publiczne działające na podstawie ustaw, takie jak urzędy, ZUS czy sądy. Identyfikator ten potrzebny jest w służbie zdrowia, przy prowadzeniu dokumentacji medycznej oraz przy zawieraniu formalnych umów np. w bankach, u pracodawców, operatorów telekomunikacyjnych. W pozostałych sytuacjach często jest nadużywany.
Warto zwrócić uwagę na to, że im częściej podajemy numer PESEL tym większe jest prawdopodobieństwo, że któraś z firm przetwarzających nasze dane padnie ofiarą ataku hakerskiego. W przypadku wycieku danych możemy znaleźć się w trudnej sytuacji. Oszuści będą mogli wykorzystać przejęte dane do kradzieży tożsamości, m.in. do zaciągania kredytów lub podpisywania innych umów.
Pamiętajmy więc, że w razie wątpliwości zawsze można dopytać o cel i podstawę prawną. Natomiast jeśli nie ma takiej konieczności unikajmy podawania numeru PESEL. Wyróbmy sobie nawyk by PESEL podawać świadomie i tylko w niezbędnym zakresie.
Ponadto od 17 listopada 2023 r. istnieje możliwość zastrzeżenia numeru PESEL. Można to zrobić na stronie gov.pl, w aplikacji mObywatel lub w urzędzie gminy. W każdej chwili można też wycofać takie zastrzeżenie. Banki, firmy pożyczkowe, operatorzy telekomunikacyjni i notariusze mają prawny obowiązek sprawdzić, czy PESEL jest zastrzeżony, zanim zawrą z Tobą umowę. Jeżeli Twój PESEL widnieje w bazie jako zastrzeżony, instytucja nie udzieli kredytu ani nie podpisze umowy – to skuteczne zabezpieczenie przed wyłudzeniem pożyczek na Twoje dane.
Pamiętaj:
- nie podawaj swoich danych obcym osobom, szczególnie przez telefon,
- nie publikuj danych ani zdjęć z ważnymi dokumentami na portalach społecznościowych,
- nie wyrzucaj dokumentów z danymi do śmieci bez uprzedniego zniszczenia,
- zabezpieczaj dane na nośnikach pamięci,
- w miarę możliwości wybieraj formę identyfikacji inną niż poprzez numer PESEL.
Gdy padłeś ofiarą kradzieży danych:
- zastrzeż dowód osobisty,
- zgłoś sprawę na policję,
- poinformuj swój bank.
